नेपाली रङ्गमञ्चको कुरा हुँदा जहिले पनि राजधानीको मात्र कुरा हुन्छ । काठमाडौको रङ्गमञ्चको व्याख्या गरी त्यसलाई समग्र नेपाली रङ्गमञ्चको व्याख्या गरिएको जामा पहिर्‍याइन्छ समालोचकहरुबाट । यो पीडाबाट धेरैजसो जिल्ला मुक्त छैन । राजधानीको रङ्गमञ्चमा पात हल्लिदा समेत व्यापक चर्चा गर्ने एक खाले वर्गहरु मोफसलका नाटय समूहका जति सुकै ठूलो गतिविधिलाई पनि मुस्किलले नै सम्झन्छन् । सर्ुर्खेत एक यस्तै जिल्ला हो जहाँको रङ्गमञ्चले आफ्नै इतिहास बनाएको छ ।

केही समय अघि काठमाडौंमा भेटिएका बागिना समूह सर्ुर्खेतका रङ्गकर्मीहरूसँग बसीवियालो गरे पछि हामीलाई पनि लाग्यो सर्ुर्खेती रङ्गमञ्च उर्वर मात्र छैन, आफ्नो गर्विलो धरातलमा उभिएको छ । राजधानीमा भेटिएका थिए बागिना समूहका रङ्गकर्मी रङ्गकर्मी गोविन्द कोइराला । उनी भन्दै थिए, "सर्ुर्खेत र सर्ुर्खेतजस्तै अन्य जिल्लाको रङ्गमञ्चमा आँधी/तुफान आउँदा समेत राजधानीका समालोचकहरू मौन रहन्छन् । हामीलाई थाहा छ - यहाँ इतिहास पनि बोलबालाहरूकै घोडा हो ।" उनी भनिरहेका थिए, "काठमाडौं खाल्डो मात्र रङ्गमञ्चको इतिहास होइन । काठमाडौंले हामीलाई विर्सिए पनि रङ्गमञ्चको साँचो इतिहास वङ्ग्याउन पाइन्न ।"
सर्ुर्खेतको रङ्गमञ्चीय इतिहास वि.सं. १९८७ देखि प्रारम्भ भएको मानिन्छ यस समयताका कटकुवा भन्ने ठाउँमा नारायण पुरीले 'रामलीला' लगायतका थुप्रै नाटकहरु देखाएका थिए। २००७ सालको आन्दोलनताका पनि सर्ुर्खेतमा नाटक मञ्चन भए । २०१७ सालमा पनि क्रान्ति चेतनाका थुप्रै नाटकहरू सर्ुर्खेतका गाउँ-गाउँमा मञ्चन भएका थिए । २०३० सालपछि सर्ुर्खेतको बाल पुस्तकालयबाट चुडामणि रेग्मीको लेखन तथा निर्देशनमा लासको 'पुकार', 'कति सस्तो जिन्दगी', 'सावित्री सत्यवान', रमेश विकलको 'हरियो झिँगा' लगायतका नाटकहरू मञ्चन भएका थिए । बाल पुस्तकालयको नाटक पर््रदर्शनमा खगेन्द्र थापाको पनि निकै योगदान रहेको देखिन्छ। उनको निर्देशनमा २०३० देखि २०३६ सम्म सर्ुर्खेतमा विभिन्न नाटकहरू मञ्चन भएको थियो ।

| -- सम्पुर्ण पढ्नुहोस् 

'बुढा मरे भाका सरे', भन्ने नेपालको पुरानो उखान छ ।कपाल फूलेर र ढाड कुप्रीयर मात्र बुढो हुँदैन । बुढो अथवा नेपाली लोक जीवनका जेठोबुढो भन्ने एउटा अत्यन्तै सम्मानित तथा गरिमामय उपाधी दिइन्छ कसै-कसैलाई।त्यो पदबीको हकदार बन्न जीवन भर इमान्दारीता तथा निस्वार्थ सेवा भाव चाहिन्छ। चौतारोमा उभिएका बर पिपल र शमीको झयाम्म परेका रुख जस्तै जहाँ हजारौं हजारले उसको काख र बास पाएका र आस पाएका हुन्छन् ।
नेपाल हिमवत् खण्डमा पर्ने पृथ्वीको सुन्दर टुक्रा हो जहाँ उच्च हिमशैलदेखी समुन्द्री सतहभन्दा थोरै माथीसम्मको मनोरम भू-भाग समेटिएको छ । तर्सथ यहाँ सयौ जातजाति र सभ्यताहरुको फूल्ने फल्ने र गल्ने मौका पाएका छन् । यिनै महान मानव जीवनको सृष्टीदेखी गुनगुनाउँदै आएका कालजयी भाकाहरु पनि यहाँ प्रशस्त छन् । नेपालमा हालसम्मको हाम्रो अध्ययन जातिगत तथा क्षेत्रगत र भाषागत गर्दा लगभग १५ हजार जति भाकाहरुले हाम्रो मातृभूमीलाई तरङ्गीत पारिरहेको छ । हामी गीतको गुनगुनाहट वा अलापवाट "यो मान्छेले यो भेगको भाका हाल्दैछ" भन्ने अनुमान गर्ने गर्दछौ । एकै भेगमा गाइने भाकाहरु पनि जातजाति तथा वर्ण्र्ाानुसार फरक-फरक हुने गर्दछ । तर्सथ नेपालका हरेक गाउँघर, खोला-खोल्सा, बन, उपत्यका, पहाड, तर्राईको बस्ती र छेक भेगमा प्रशस्तै लोकर्सजक र लोकभाकाहरु छन् ।
हामीले आफ्नो खुसीका क्षण, मिलनको बेलालाई साँस्कृतिक पर्व उत्सब तथा मेलाको रुपमा मनाउँदै आएका छौं । अनि त्यो बेलामा मिठा-मिठा भाकाहरुमा आफ्ना मनका भावहरुलाई कतै नदी सुसाए जस्तै त कतै सिमल फूलले जस्तै गुनगुनाउँदै आइरहेकाछौं । आफ्ना हर्क तथा आकर्ष अभिब्यक्ती चरा, फूल वा त्यस्तै अनेकौं सजिव निर्जिवलाई सुनाए जसरी सुनाउन चाहेको मान्छेलाई पनि सुनाउँदै आइरहेकाछौं ।

केटाले आफूलाई मन पर्ने मायालुलाई यस्तो भाकाले बोलाउँछ, "यो बनमा रैन छ चरी, चरी भए कराँउथ्यो क्यै गरी ।"
अनि केटी पनि के कम उनले गीतैले माटाको जवाफ ढुङ्गाले दिन्छिन् । "छन त छ वनमा चरी, कराउँदैन आफ्नो मन नपरी ।"
यसरी आफ्ना मनका भाकाहरुलाई गोठालो जाँदा होस् वा पानी-पधेरो गर्दा होस् हर्दम् गुन्गुनाई रहन्छन् । त्यसैले त हाम्रो जीवन पीडा, कष्ट तथा अभाव भौतिक सुविधामा भए पनि मन भने सदा स्वच्छ आकाशमा स्वतन्त्र उडेको चरा झै मुक्त छ, पवित्र छ ।
भेट्न मन लागे भन्छन्, "भेट हुने रैछ बेशी मकै छरे त, आउने जाने गरे त ।"
छुट्ने बेलामा यस्तै मिठो भाका हाल्छन्, " "हिमालमा झुल्के घाम लाई सक्यो, विदा हुने समय आई सक्यो ।"
आँखाको सुन्दरतालाई वर्ण्र्ाागर्नु पर्दा भन्छन्, "ऐसेलु काफलको, पोको पारी दिएको रुमालको, दर्ुइ आँखाको गाजलको लाग्छ झझल्को ।"
-- सम्पुर्ण पढ्नुहोस्